Podręczniki szkolne

Podręcznik szkolny jako główny środek dydaktyczny

Istotą każdego narzędzia dydaktycznego, każdej pomocy dydaktycznej, a więc i podręcznika szkolnego, jest to, że zawiera on informację zwaną wiadomością, bez której obecności działanie to nie istnieje. Tym samym podręczniki szkolne (https://www.taniaksiazka.pl/tanie-podreczniki-szkolne-na-rok-2020-2021-ksiegarnia-internetowa-a-562.html) zawierają informacje. Przekaz musi być umieszczony na widzialnej powierzchni, na nośniku.

Powszechność papierowych podręczników szkolnych

Papierowe strony są jednym z takich “nośników” treści tradycyjnej książki. I to jest zresztą wielka przewaga tradycyjnej papierowej książki nad np. programem komputerowym, który wymaga zarówno komputera, jak i monitora. Do “odtworzenia” treści książki papierowej nie potrzeba nic więcej niż sama książka (wystarczy odrobina światła, znajomość języka, w którym książka została napisana, a czasem nawet okulary).

Jaką rolę odgrywają podręczniki w edukacji?

Techniczne pomoce dydaktyczne, czyli podręczniki szkolne, wydawane w wersji papierowej, wzbogacone o wersję elektroniczną albo tylko w wersji elektronicznej, spełniają obecnie w edukacji trzy podstawowe funkcje:

  • poznawczo-edukacyjną,
  • emocjonalno-motywacyjną,
  • działaniowo-interaktywną.

Funkcje poznawcze i edukacyjne

Techniczne media edukacyjne są źródłem informacji, przekazywanej w formie obrazów, dźwięków, słów i działań w sytuacji, kiedy bezpośredni kontakt człowieka z daną rzeczywistością jest ograniczony. Z pewnością poszerzają one pole poznawcze uczących się, dając im do dyspozycji niemal całą rzeczywistość, a przy tym rozwijają ich procesy percepcyjne, intelektualne i wykonawcze.

Funkcja emocjonalna i motywacyjna

Podręczniki szkolne działają poprzez swoją dramaturgię, wywołując emocje oraz przeżycia emocjonalne i ekspresyjne. W ten sposób wzbudzają zaangażowanie, zainteresowanie i angażują się w materiał nauczania, wpływając tym samym na procesy motywacyjne i zwiększając efektywność uczenia się. Emocje wzbudzane przez podręczniki mają dodatkowy wpływ na kształtowanie się postaw, przekonań i systemów wartości w procesie edukacji – socjalizacji człowieka.

Funkcja działaniowo-interaktywna

Podręczniki szkolne, oprócz tego, że są bogatym źródłem informacji i oddziałują na wszystkie sfery osobowości człowieka, umożliwiają aktywność fizyczną i komunikację interpersonalną, wymianę informacji i dialog. Ze względu na swoją interaktywność multimedia stają się alternatywnym nauczycielem, gdyż mogą organizować wszystkie niezbędne ogniwa procesu dydaktycznego, od postawienia zadania poznawczego do sprawdzenia osiągnięć ucznia.

 

Podręczniki szkolne

Rozwój edukacji medialnej a podręcznik szkolny

Przedmiotem badań w edukacji medialnej są procesy dydaktyczno-wychowawcze realizowane w związku ze wspomaganiem rozwoju psychiki ucznia poprzez wykorzystanie celowo przygotowanych przekazów medialnych (e-learning) i podręczników szkolnych. Rozwój ten powinien prowadzić do samodzielności i odpowiedzialności uczniów w wykonywaniu zadań wynikających z odbioru przekazów medialnych. W tym wszystkim ważną rolę odgrywają podręczniki szkolne ze strony www.taniaksiazka.pl.

Jaką rolę we współczesnej edukacji odgrywają podręczniki szkolne?

Wskazania wynikające z rozwoju edukacji medialnej w zakresie tworzenia podręczników szkolnych (w tym podręczników dla szkół) można podzielić na cztery główne grupy. Rozwój społeczeństwa informacyjnego wymaga od systemów edukacyjnych zmiany podejścia do przygotowywania ludzi potrafiących korzystać z wiedzy na ludzi, którzy chcą ją tworzyć. Rozwiązania stosowane w podręcznikach szkolnych mają umożliwić stopniowe przejście w procesach edukacyjnych od przygotowania adaptacyjnego do krytyczno-twórczego, czego efektem jest przygotowanie uczniów do twórczego rozwiązywania problemów poprzez zagarnięcie metod heurystycznych.

Jak podręczniki szkolne wspomagają procesy dydaktyczne?

Biorąc pod uwagę swobodny i praktycznie swobodny dostęp do zasobów informacyjnych, należy zwrócić szczególną uwagę na procesy uczenia się i internalizacji (uwewnętrzniania) wartości, w których rolę odgrywają podręczniki szkolne. Podręczniki szkolne powinny zatem:

  • uczyć selektywnego i maksymalnego odbioru komunikatów (rozwijać umiejętność racjonalizacji dokonywanych wyborów);
  • wspierać twórczość artystyczną i techniczną;
  • angażować emocjonalnie i intelektualnie;
  • wspierać kształtowanie postaw społecznie pożądanych.

Czego jeszcze powinien dostarczać podręcznik?

Nowoczesny podręcznik szkolny powinien wspierać, poprzez wykorzystanie przekazów medialnych, rozwój kompetencji kluczowych określonych w stale aktualizowanych standardach edukacyjnych, w tym kompetencje informacyjne, które mają charakter praktyczno-intelektualny i odnoszą się do efektywnego korzystania ze sprzętu informatycznego. Rozszerzają one też charakter intelektualny i praktyczny i odnoszą się do intelektualnych sposobów przetwarzania informacji przez człowieka, tj. umiejętności związanych z poszukiwaniem (pozyskiwaniem, otrzymywaniem) informacji ze środowiska, ich przetwarzaniem (integrowaniem w określony system wiedzy) oraz wytwarzaniem w formie prac (pomysłów, projektów) i produktów dla środowiska.

 

Podręczniki szkolne

Co warto wiedzieć o podręczniku szkolnym?

Można powiedzieć, że podręczniki szkolne, niezależnie od formy, są publikacjami celowo przygotowanymi przez autora do realizacji celów dydaktyczno-wychowawczych ustalonych w programie nauczania (i podstawie programowej), poprzez całościowe i szczegółowe (w sposób zróżnicowany) przedstawienie treści dydaktycznych na ściśle określonym poziomie.

Jak współcześnie postrzega się podręcznik szkolny?

Współcześnie podręcznik szkolny jest rozumiany dosyć różnorako. Rozwój teorii i praktyki podręcznikowej jest nierozerwalnie związany z rozwojem teorii podręczników, teorii technicznych metod nauczania i edukacji medialnej. Rozwój tych trzech obszarów szczegółowej teorii pedagogicznej ma wyraźną polską tożsamość i orientację badawczą. Pojęcie podręcznika szkolnego jest uniwersalne jako publikacji przeznaczonej do użytku szkolnego. Do tej pory podręcznik i podręcznik szkolny to dokładnie te same terminy używane zamiennie.

Jak się dzisiaj wykorzystuje podręcznik?

Teoria podręcznika szkolnego jako subdyscyplina pedagogiki prowadzi do powstania pytania o jej punkt w systemie wiedzy pedagogicznej. Według teorii podręczniki szkolne wyrastają głównie z publikacji. Przedmiotem badań w teorii edukacji medialnej są zjawiska ogólnopedagogiczne dotyczące procesów dydaktycznych i wychowawczych realizowanych w związku ze wspieraniem rozwoju psychiki uczniów poprzez wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych.

Czym cechują się podręczniki szkolne?


Zewnętrznie pozostają tworami zbliżonymi do typu tradycyjnej książki. Praca z nimi nie polega jednak na “przerzucaniu” kolejnych stron podręcznika, ale na “zaprogramowanym” krążeniu po tych stronach. Koncepty tego typu podręczników wywodzą się z prób uzupełnienia konwencjonalnych podręczników o tzw. pomoce dydaktyczne, rozumiane jako zestaw materiałów dydaktycznych odnoszących się do:

  • celów,
  • treści,
  • metod.

Znaczenie ma też tutaj specyfika nauczanego przedmiotu (przedmiotów), odpowiednio wyważonych dydaktycznie i metodologicznie oraz spełniających określone funkcje dydaktyczne. Najwłaściwszą metodą strukturyzacji treści podręcznika szkolnego była jego blokowa struktura systemu programowego, czyli zaprogramowanie go na sekwencje blokowe: problem, informacja, korekta, synteza, rozszerzenie, powtórzenie, systematyzacja i inne. Tym samym podręcznik szkolny wydaje się spełniać wiele bardzo różnorodnych funkcji i funkcjonować na różnych polach.